Abstrakty wykładów
prof. dr hab. n. med. Rafał Stojko
Fotobiomodulacja (PBM) jako element prehabilitacji
Patient Blood Management (PBM), czyli zarządzanie krwią pacjenta, stanowi nowoczesne, wielodyscyplinarne podejście mające na celu optymalizację gospodarki krwi u chorych poddawanych zabiegom operacyjnym. W ginekologii operacyjnej PBM odgrywa szczególnie istotną rolę, ponieważ wiele procedur, takich jak histerektomia, miomektomia czy operacje onkologiczne, wiąże się z ryzykiem znacznej utraty krwi.
Podstawą PBM są trzy filary: optymalizacja masy erytrocytarnej przed zabiegiem, minimalizacja utraty krwi w trakcie operacji oraz racjonalne stosowanie transfuzji. W kontekście ginekologii szczególnie ważne jest wczesne rozpoznanie i leczenie niedokrwistości, która często występuje u pacjentek z powodu przewlekłych krwawień miesiączkowych lub chorób nowotworowych. Leczenie obejmuje suplementację żelaza (doustną lub dożylną), a w wybranych przypadkach także stosowanie erytropoetyny.
W trakcie operacji kluczowe znaczenie mają techniki ograniczające krwawienie. Należą do nich zastosowanie nowoczesnych narzędzi chirurgicznych (np. noże ultradźwiękowe, elektrokoagulacja), stosowanie leków przeciwfibrynolitycznych takich jak kwas traneksamowy oraz techniki oszczędzające tkanki. Coraz większe znaczenie mają również małoinwazyjne metody operacyjne, takie jak laparoskopia i chirurgia robotyczna, które wiążą się z mniejszą utratą krwi w porównaniu do klasycznych operacji otwartych.
Trzeci filar PBM obejmuje restrykcyjne podejście do transfuzji krwi. Obecnie odchodzi się od rutynowego przetaczania krwi na rzecz indywidualnej oceny stanu pacjentki, uwzględniającej objawy kliniczne oraz wartości hemoglobiny. Takie podejście zmniejsza ryzyko powikłań związanych z transfuzją, takich jak reakcje immunologiczne czy zakażenia, a także skraca czas hospitalizacji.
Wdrożenie zasad PBM w ginekologii operacyjnej przynosi liczne korzyści, w tym poprawę bezpieczeństwa pacjentek, zmniejszenie liczby transfuzji oraz optymalizację kosztów leczenia. Wymaga jednak ścisłej współpracy zespołu medycznego, obejmującego ginekologów, anestezjologów oraz personel pielęgniarski.
mgr Marta Zygmanowska-Mykaj
Dieta przeciwzapalna – ważny element w prehabilitacji oraz dietoterapii chorób o podłożu autoimmunologicznym
Optymalizacja stanu odżywienia, precyzyjnie dostosowana do bieżącego etapu terapeutycznego, przestaje być postrzegana jedynie jako działanie wspierające, a staje się integralnym i pełnoprawnym komponentem kompleksowego procesu leczniczego. Niniejsza prezentacja koncentruje się na roli diety o niskim potencjale zapalnym w dwóch kluczowych obszarach: prehabilitacji oraz wspomaganiu leczenia przewlekłych chorób autoimmunologicznych.
W tym celu przedstawione zostaną wspólne założenia diety przeciwzapalnej wraz z rekomendacjami stosowanymi w prehabilitacji. Bardzo ważne jest dostrzeżenie szczególnych zaleceń podczas przygotowania do leczenia (np. chirurgicznego), które mają na celu zmniejszenie ryzyka powikłań okołooperacyjnych oraz zwiększenie zdolności do efektywnej rehabilitacji. Nie należy również zapominać o wpływie optymalnego stanu odżywienia pacjenta na prawidłową odpowiedź immunologiczną.
Obecnie pacjenci są zalewani sprzecznymi informacjami na temat żywienia, co prowadzi do błędów, które mogą utrudniać terapię, pogłębiać niedożywienie oraz nasilać stan zapalny. Dlatego tak ważna jest indywidualna edukacja oparta na faktach naukowych (EBM). Zalecenia te mają na celu przygotowanie pacjenta do świadomego dbania o zdrowie za pomocą odpowiedniego żywienia, nie budząc przy tym lęku związanego z licznymi ograniczeniami dietetycznymi. Jest to możliwe tylko dzięki praktycznemu podejściu, dostosowanemu do indywidualnego stanu zdrowia chorego
dr Dorota Studzińska
Kiedy odstawić, kiedy zostawić – modyfikacja leczenia przewlekłego w okresie przedoperacyjnym
Postępowanie okołooperacyjne u pacjentów leczonych przewlekle lekami przeciwkrzepliwymi, przeciwpłytkowymi oraz przeciwcukrzycowymi stanowi istotne wyzwanie kliniczne, wymagające zrównoważenia ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych i krwotocznych oraz zaburzeń metabolicznych. Celem prezentacji jest omówienie aktualnych zasad optymalnego prowadzenia farmakoterapii w okresie poprzedzającym i następującym po procedurach inwazyjnych.
W trakcie wystąpienia zostaną przedstawione rekomendacje dotyczące czasowego odstawiania doustnych leków przeciwkrzepliwych, zarówno antagonistów witaminy K, jak i bezpośrednich doustnych antykoagulantów, z uwzględnieniem rodzaju zabiegu oraz indywidualnego ryzyka pacjenta. Omówione zostaną wskazania do stosowania terapii pomostowej z wykorzystaniem heparyny drobnocząsteczkowej lub niefrakcjonowanej oraz zasady bezpiecznego ponownego wdrażania leczenia przeciwkrzepliwego po zabiegu.
Istotną część prezentacji stanowić będzie również analiza decyzji dotyczących kontynuacji bądź wstrzymania leczenia przeciwpłytkowego przed procedurami inwazyjnymi. Ponadto zaprezentowane zostaną strategie modyfikacji leczenia przeciwcukrzycowego w okresie okołooperacyjnym, w tym konieczność czasowego odstawienia wybranych grup leków oraz zasady przejściowego stosowania intensywnej insulinoterapii w okresie okołozabiegowym.
Agata Kosmaczewska Instytut Immunologii i Terapii Doświadczalnej PAN, Bonifraterskie Centrum Medyczne – Oddział we Wrocławiu
Rola żywienia w prehabilitacji i poprawie jakości życia kobiet z endometriozą
Endometrioza jest przewlekłą estrogeno-zależną chorobą zapalną charakteryzującą się obecnością komórek błony śluzowej macicy (endometrium) poza jamą i trzonem macicy (najczęściej w jajnikach, jajowodach, więzadłach macicy, otrzewnej, esicy i odbytnicy). Dotyczy 5-10% kobiet w wieku rozrodczym oraz ponad 50 % niepłodnych kobiet. Ogniska endometriozy to funkcjonalna tkanka reagująca proliferacją i wzrostem w odpowiedzi na estrogeny i czynniki zapalne. W zależności od lokalizacji wywołuje niespecyficzne dolegliwości związane z przewlekłym bólem w obrębie miednicy, nasilającym się w trakcie miesiączki i współżycia, zaburzeniami wypróżniania i oddawania moczu, dolegliwościami jelitowymi
i niepłodnością.
Leczenie endometriozy jest ukierunkowane na normalizację aktywności estrogenowej, zniesienie bólu, poprawę płodności i zapobieganie nawrotom. Podejście terapeutyczne uwzględnia laparoskopię i terapię hormonalną, natomiast dietoterapia jest pomocna w hamowaniu progresji choroby i redukcji bólu poprzez regulację gospodarki estrogenowej, działanie przeciwzapalne i rozkurczowe. Badania kliniczne wykazały, że właściwe żywienie oparte na: i) produktach bogatych w białko roślinne, węglowodany złożone (w tym błonnik), tłuszcze nienasycone omega-3 i -9, wapń, witaminę D3, antyoksydanty i probiotyki, ii) kontroli spożycia glutenu i laktozy oraz iii) eliminacja z diety kofeiny, alkoholu, produktów wysoko-przetworzonych oraz bogatych w tłuszcze nasycone (gł. TRANS) i cukry proste, może przynieść dużą korzyść kliniczną pacjentkom z endometriozą i znacząco poprawić ich jakość życia. Żywienie stanowi także ważny element prehabilitacji rozumianej jako przygotowanie pacjentek do życia z tą długotrwałą, nawracającą i trudną do leczenia chorobą.
Prof.dr hab.Mirosław Szura FACS – Kliniczny Oddział Chirurgii Onkologicznej – Szpital Zakonu Bonifratrów w Krakowie
Prehabilitacja w chirurgii onkologicznej
Współczesne podejście do bezpiecznego leczenia operacyjnego opiera się na kompleksowym pogodzeniu minimalnie inwazyjnych możliwości wykonania zabiegu operacyjnego, zaawansowania choroby i aktualnego stanu zdrowia pacjenta. Podejście to w każdej sytuacji musi być indywidualne dla danego pacjenta. Natomiast ogólne zasady są jednolite i opierają się na kolejności zdarzeń, poczynając od szybkiej diagnostyki, zaplanowania leczenia, przygotowania pacjenta do tego leczenia, następnie wykonaniu zabiegu operacyjnego z następową wczesną rekonwalescencją pooperacyjną.
W ostatnich latach istotne miejsce zajmuje właśnie kompleksowe przygotowanie pacjenta do leczenia określane jako prehabilitacja. Jej celem jest poprawa stanu ogólnego pacjenta, tak aby zmniejszyć ryzyko powikłań i umożliwić jak najszybszy powrót do najlepszego, osiągalnego stanu zdrowia. Do podstawowych elementów prehabilitacji należą: poprawa stanu odżywienia, odpowiednie ćwiczenia mające na celu poprawę wydolności, wsparcie psychologiczne i pomoc w eliminacji nałogów.
Kolejne ważne punkty prehabilitacji to: podniesienie poziomu hemoglobiny u chorych z anemią, uzyskanie wyrównania poziomu glikemii u chorych z cukrzycą, leczenie lub stabilizacja chorób współwystępujących czy postępowanie specjalistyczne, związane z konkretnym zabiegiem operacyjnym. Szczegóły takiego postępowania oraz jego uzasadnienie przedstawiono w oparciu o leczenie najczęstszego nowotworu przewodu pokarmowego u obu płci – raka jelita grubego.